Trzy filary emerytury: ZUS

  • 24 stycznia 2011
  • Krzysztof Sobolewski
  • 3 comments

Trzy filary emerytury - ZUS

To pierwszy artykuł z serii, w której opisujemy jak działa polski system emerytalny.

W dzisiejszej części szczegółowo zajmiemy się tą częścią emerytury, która pochodzić będzie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W Polsce emerytura opiera się na trzech filarach:

  • Pierwszy to Państwo – emerytura wypłacana z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w ZUS.
  • Drugi to emerytura ze środków zgromadzonych w Otwartym Funduszu Emerytalnym.
  • Trzeci to wszelkie inne, dobrowolne formy oszczędzania na emeryturę. Najczęściej wymienia się tu Indywidualne Konta Emerytalne lub Pracownicze Programy Emerytalne. Równie dobrze mogą być to regularnie odkładane oszczędności w TFI czy w banku, które zamierzasz w przyszłości przeznaczyć na emeryturę.

Na jaką emeryturę możemy liczyć od Państwa?

Emerytura z ZUS

Emerytura gwarantowana jest przez Państwo, więc ma ono spory udział w tym w jaki sposób jest ona zapewniana i wypłacana.

Obecnie w ZUS leży ponad 2 biliony złotych na nasze emerytury (a może raczej „leży” – o tym, skąd cudzysłów, trochę później). Dla porównania – w OFE nieco ponad 200 miliardów.

Te pieniądze idą tam co miesiąc z naszych wynagrodzeń. Ile dokładnie?

Pracując na etacie, ze swojej pensji brutto odkładasz na emeryturę (lub, jak wolisz, „zabierają ci” na emeryturę) 9,76% jej wartości. Do tego kolejne 9,76% dokłada pracodawca, co daje razem w sumie 19,52% wynagrodzenia.

Te 19,52% dzielone jest następnie w taki sposób, że 7,3% idzie do OFE, a 12,22% idzie do ZUS na ubezpieczenie emerytalne. Co miesiąc kwota składki dopisywana jest do twojego konta emerytalnego w ZUS.

Te proporcje, zgodnie z zapowiedziami Rządu, mają się niedługo zmienić i do ZUS trafiać będzie większa część naszej pensji (kosztem OFE).

Środki zgromadzone w ZUS podlegają waloryzacji, czyli są „tak jakby” oprocentowane. Za wysokość tego oprocentowania odpowiada wskaźnik waloryzacji uwzględniający inflację w danym roku oraz tempo wzrostu wynagrodzeń. Środki zgromadzone w ZUS nie podlegają dziedziczeniu.

I wszystko byłoby fajnie, gdyby nie jeden feler tego systemu.

A jest nim jego główne założenie – to, że działa on na zasadzie umowy pokoleniowej.

Czy można liczyć na emeryturę z ZUS?

Umowa pokoleniowa oznacza mniej więcej tyle, że twoje składki nie czekają cierpliwie na twoją starość, tylko są natychmiast wypłacane obecnym emerytom.

Te 2 biliony złotych „leżące” w ZUS – nie ma ich. Zamiast tego jest tylko wirtualny zapis na koncie i obietnica, że w przyszłości te pieniądze się znajdą.

System opiera się na założeniu, że składki przyszłych emerytów finansują emerytury osób obecnie pobierających to świadczenie. Tak jest teraz i tak ma być w przyszłości – naszą emeryturę będą finansować składki naszych dzieci i wnuków.

Na przeszkodzie do spełnienia tego założenia stoi jednak demografia.

Jesteśmy społeczeństwem starzejącym się. Tak jak dziś na jednego emeryta przypada czterech pracujących, tak gdy na emeryturę będą przechodzić dzisiejsi dwudziestolatkowie, to na każdego z nich będzie przypadać już tylko dwóch pracujących.

Oznacza to, że z czasem system emerytalny oparty na umowie pokoleniowej będzie coraz mniej efektywny. Będzie coraz więcej emerytów, których świadczenia trzeba będzie sfinansować ze składek coraz mniejszej liczby osób w wieku produkcyjnym.

Niestety procesy demograficzne to nie jest coś, co można odwrócić ustawą. Państwo ma na to tylko pośredni wpływ (np. wprowadzając różne zachęty podatkowe dla licznych rodzin, ułatwiając dostęp do żłobków i przedszkoli itp.).

To, na co Państwo ma wpływ, to wysokość składek oraz zasady systemu emerytalnego. O Funduszu Rezerwy Demograficznej nawet nie wspominam, bo to w zasadzie martwy pomysł (politycy niechętnie kierują do niego pieniądze, a za często do niego zaglądają gdy straszy deficyt).

Ale to nie koniec złych wiadomości.

Dzisiejszy system emerytalny dodatkowo jest jeszcze spowalniany przez przywileje różnych grup społecznych, otrzymujących wcześniejsze emerytury (np. policjanci), czy emerytury wyliczane na znacznie korzystniejszych zasadach niż przeciętny człowiek (np. górnicy).

To znaczne obciążenie dla już i tak kruchego systemu.

Już dzisiaj ZUS musi zadłużać się, by pokryć bieżące zobowiązania.

Czy zatem można liczyć na emeryturę z ZUS?

Moim zdaniem nie. Dziś jedyne co masz, to obietnica Państwa, że w przyszłości wypłaci ci emeryturę. A z czego? To jeszcze się zobaczy…

Jeśli chodzi o emeryturę z ZUS, to nie nastawiałbym się na więcej niż 20% ostatniego wynagrodzenia (a w wariancie optymistycznym 30%). Obecnie wskaźnik ten ("stopa zstąpienia") wynosi ok. 60%.

Jest źle. Jednak ZUS-u nie ma co demonizować. To tylko instytucja obsługująca system, a za większość problemów tego systemu odpowiadają ci, którzy tworzą jego zasady. Na pewno wiesz, o kogo chodzi…

Kierunek zmian

I w tym momencie dochodzimy do możliwości zmian w systemie.

Jeśli system jest skazany na coraz mniejszą efektywność, to trzeba szybko coś z tym zrobić.

Na pewno dotarły do ciebie wiadomości o tym, że Rząd w tym roku planuje zmienić zasady przekazywania składek do ZUS i OFE, tak aby do tego pierwszego trafiała ich większa część.

To gorączkowe łatanie niewydolnego systemu. Wrzucanie kolejnych pieniędzy do studni bez dna raczej na niewiele się zda.

Poza tymczasową ulgą na budżetu i odłożeniem problemu w czasie.

I wygląda na to, że póki co, właśnie o to w tej zabawie chodzi. Bo przecież nie o systemową zmianę, która by uzdrowiła system.

A co wy sądzicie o nadchodzących zmianach w emeryturach? Wierzycie w „godną” emeryturę z ZUS? A może macie jakieś propozycje, jakie zmiany w prawie powinny zajść, aby system emerytalny stał się bardziej wydajny?

Nie przegap kolejnej części

W kolejnym artykule napiszemy o drugim filarze emerytalnym, czyli Otwartych Funduszach Emerytalnych. Nie przegap kolejnej części i już dziś zaprenumeruj bloga przez kanał RSS!

Fot. Flickr / Remi Longva


dodaj własny »

3 komentarze czytelników

  1. Zegarki repliki

    Po drugie, stosujemy tzw. preloader - błyskawicznie łądujący się mały fragment KontoImportera, którego zadaniem jest załadować resztę narzędzia, jednocześnie wyraźnie informując użytkownika o aktywności.

    9 kwietnia 2014 04:21

  2. louis vuitton replica

    Very good stuff with good ideas and concepts, lots of great information and inspiration, both of which we all need.

    17 lipca 2014 10:12

  3. dior replica

    I would like to thank you for the efforts you have made in writing this article.

    17 lipca 2014 10:13

Nowe zasady dotyczące cookies. Wykorzystujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce dotyczącej cookies